એક આખું ચોમાસું મોકલ્યું છે ટપાલમાં..
અને એક તમે કાયમ રહો છો ધમાલમાં...
સૂમસાન રસ્તા પર રાતભર રઝળ્યા કરું..
ઝલક મળે અચાનક તમે આપેલા રૂમાલમાં...
આંખનો ઈશારો હજી રોમે રોમ જામેલો છે..
રાત આજે પણ જાગે છે તમે કરેલી કમાલમાં..
હૈયે મુશળધાર વર્ષા હજુએ જામેલી છે..
આતુર છે આંખો એ લટોની જમાલમાં...
ટેકનોલોજીના જગતનું શું કરવું છે મારે..
હાથનો સ્પર્શ છે તમારી આવેલી ટપાલમાં...jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
*जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी।।*
કહેવાય છે કે જનની અને જન્મભૂમિ સ્વર્ગ કરતાં પણ વહાલી હોય છે.
રામાયણ કાળમાં જ્યારે શ્રીરામ લંકા ઉપર વિજય મેળવે છે અને તે દરમિયાન સમગ્ર રાજપાઠ વિભિષણજીના હાથમાં સોંપે છે ત્યારે લક્ષ્મણજી પ્રશ્ન કરે છે ત્યારે લક્ષ્મણજીને શ્રી રામ કહે છે આ સુવર્ણમય લંકાને શું કરીશું આપણે અને એનું એક જ કારણ કે જનની અને જન્મભૂમિની *ધરા એને સાદ કરે છે.*
માણસ ગમે ત્યાં જાય પુરી દુનિયા ફરે ત્યારે જન્મભૂમિની *ધરા એને સાદ કરે* અને અંતે દુનિયાનો છેડો એને માત્ર ને માત્ર ઘર જ દેખાય.
અને એમાં પણ વળી મારા જેવા તો કુદરતના ખોળામાં વસતા હોય પછી તો પૂછવું જ શું..?
અહીંયા તો ફેફસાને ફૂલીને ઊંડા શ્વાસ લેવાનું મન થાય છે.
ખુલ્લા પગે આ ધરતીમાં ડગલા માંડવાનું મન થાય છે.
સાત સમંદર પાર જઈને ભલે કોઈ બેઠો હોય પણ જ્યારે જ્યારે તેને નાની સુની પણ કોઈ મુસીબત આવે ત્યારે ત્યારે એ આ *ધરતીને સાદ કરે છે.*
શહીદ ભગતસિંહ જેવા વિરો હસ્તે મુખે જ્યારે ફાંસીના માંચડે લટકવા જાય છે ત્યારે આ *ધરતીને સાદ કરીને* કહે છે તારું ઋણ ચૂકવવા ફરીથી તારા ખોળામાં અવતરણ કરીશ. આવા વીરોના બલિદાનને આ *ધરતી સાદ કરે છે.*
વંદન છે આ ધરાને જ્યાં અવતારો થનગન્યા છે નાચ્યા છે.
આજે પણ કહું છું કે માતાના ધાવણ પછી આ *જગતમાં* જો કોઈ શ્રેષ્ઠ ટોનિક હોય તો તે માતૃભાષા અને માતૃભૂમિનો પ્રેમ છે..jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
કલરવ કરતો આનંદ ભરતો..
મસ્તીમાં એ સરસર સરતો...
સૌને સાથે લઈને ચાલે..
શબ્દોનો પૂજારી ફરતો...
રોજે રોજે ઉત્સવ જાણે..
નિસદિન સ્પપર્ધાઓ માણે...
શક્તિઓને સૌની જગાડી..
આત્મ ગૌરવ સૌમાં ભરતો...
આનંદ આવે આંગણ આજે..
ગાંધીનગર પણ ઘેલું લાગે..
આંખો મારી પણ છલકાણી..
રમતા રમતા જીવન ભમતો...
સર્કિટ હાઉસે સુર વહ્યા છે..
માનવ માનવ આજે ભળ્યા છે..
ગમતાના ગુંજા ના ભરતો..
ગમતાનો ગુલાલ એ કરતો...
શબ્દોના મોતી જે પરાવે..
માનવ હૈયાનો હાર બનાવે..
જાણી નાથ જગતનો આવી..
કલગી માથે આવી ધરતો...jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
ઢાળમાં ઢળે વળાંકમાં વળે ને ચડાવવામાં પડે એ માનવ કેવો..
સુખમાં સોનીને સંભારે દુઃખમાં દેવોને સંભારે એ માનવ કેવો...
જિંદગી ઘસી નાખી જેણે માત્ર એનું જતન કરતાં કરતાં..
ભરોસાની વાત આવે ત્યારે રામ પણ વિચારે એ માનવ કેવો...
*ખેડ ખાતર ને પાણી વરસાદને લાવે તાણી..* ખૂબ જૂની કહેવત છે અને બધાએ સાંભળી પણ હશે.
કોઈપણ પાકને સારામાં સારી રીતે તૈયાર કરવો હોય તો પાયાની સૌથી મહત્વની વાત હોય તો તે યોગ્ય પદ્ધતિ તેના પછી યોગ્ય બિયારણ અને ત્યારબાદ તેની માવજતના સ્વરૂપે સમયાંતરે ખાતર અને જરૂરી દવાઓ છે...
આજે મોટાભાગના ખેડૂતો *રાસાયણિક ક ખાતર* નો વપરાશ કરતા હોય છે પણ ખરેખર જોઈએ તો તે કેટલો યોગ્ય છે.?
લાંબા સમયગાળે આ ખાતરો જમીનને અને જમીનની *ફળદ્રુપતા* ને બંનેને નુકસાન કર્તા છે.
પહેલાના સમયમાં જોઈએ તો *છાણીયા ખાતર* અને *સડેલા ખાતર* જ એટલે કે *જૈવિક ખાતર* વાપરવામાં આવતા હતા.
આજે પણ ધીરે ધીરે એ તરફ આપણે પાછા વળી રહ્યા છીએ, કારણ *રાસાયણિક દવાઓ અને ખાતરથી કેન્સર* જેવા ભયાનક રોગોના પ્રમાણ પણ વધ્યા છે એટલે હવે ધીરે ધીરે *સજીવ ખેતી* વિક્ષિત થવા લાગી છે.
*જૈવિક* ખાતરોમાં જોઈએ તો *છાણીયું* ખાતર, *સડેલા* કચરામાંથી બનાવવામાં આવેલું ખાતર, *અળસિયાના મળ* માંથી બનાવવામાં આવેલું ખાતર તેમજ *બેક્ટેરિયા* દ્વારા બનાવવામાં આવતા ખાતરો જેવા કે *ફૂગ* છે *પોટાશિકા* છે તે સિવાય પણ ઘણા બધા ખાતરો આજે જોવા મળે છે જેનો વપરાશ દરેક ખેડૂત મિત્રોએ કરવો જ જોઈએ.
આપણા પકાવેલા પાકમાંથી સમાજ સુખી થાય અને નીરોગી રહે તે મારો *રાષ્ટ્રપ્રેમ* અને સાથે સાથે આ *ધરતીની કૃતજ્ઞતા* વ્યક્ત કરવાનો અવસર પણ છે..
આગળ આપણે બિયારણની વાત કરીએ તો...
અત્યારે બજારની અંદર ઘણા બધા બિયારણો જોવા મળતા હોય છે અને પ્રથમ ગ્રેડ બીજો ગ્રેડ એવી રીતે *ગ્રીડિંગ* પણ થતા હોય છે.
એવું કહેવાય કે જે ઈમારતનો પાયો નબળો હોય તે ઇમારત લાંબી ન ટકે. એવું જ બિયારણમાં પણ છે કે જો *બિયારણ નબળું* વાપરીશું તો તેના છોડને ગમે એટલી માવજત કરીશું ગમે તેવા સારા ખાતરો કે દવાઓનો છંટકાવ કરીશું તો પણ તે છોડનો વિકાસ જોવે એવો નહીં થાય એટલે કે બિયારણ સારી કંપનીનું હોય વિશ્વાસુ વ્યક્તિઓ પાસેથી લેવું જરૂરી છે.
મારો પોતાનો પણ અનુભવ કહું તો ઘણા વર્ષો પહેલા મેં પોતે પણ *જૈવિક ખાતરનો* પ્રોજેક્ટ બનાવેલો છે. વિશ્વમાં *અળસિયાની લગભગ 1400 જેટલી પ્રજાતિઓ* છે તેમાની શ્રેષ્ઠ પ્રજાતિ એટલે કે *એનેશિયા ફટીડા.* આ પ્રજાતિનો મળ એ ખાતરના સ્વરૂપમાં ખેતરમાં નાખવામાં આવતો હોય છે અને લાંબે ગાળે ખેતરમાં અળસિયા નો *ઉપદ્રવ* ખૂબ જ મોટા પ્રમાણમાં થઈ જાય છે જેથી કરી એક સમય એવો આવે કે તે જમીનમાં કે ખેતરમાં ખાતરની જરૂરિયાત રહેતી જ નથી. આને લઈને ખેડૂતને સૌથી મોટો ભાર જે ખર્ચનો હોય છે તે શૂન્ય થઈ રહે છે.
*GSFC* જેવી મોટી કંપનીઓ પણ અત્યારે યુરિયાના ઉપર *લીમડાની લીંબોળીનું દ્રાવણ* બનાવી એને કોટેડ કરે છે એટલે કે *નીમ કોટિંગ* કરીને તે ખાતર ખેતરમાં વાપરવામાં આવે તો લાંબા સમય સુધી ખેડૂતને પરિણામ મળે છે તે ખાતર *ધીરે ધીરે જમીનમાં રિલીઝ* થાય છે તેને લઈ પાકની અંદર સારી અસર પણ દેખાય છે.
અત્યારે હાલ જોવા જઈએ તો બેક્ટેરિયા ઉછેર માટે નવા *બેક્ટોફાર્મ* ઘણા બધા વધી રહ્યા છે જ્યાં કુત્રિમ રીતે *કુદરતી બેક્ટેરિયા* અને ઉછેરવામાં આવે છે જેને *લિક્વિડ* સ્વરૂપે, *પાવડર* સ્વરૂપે કે છૂટા *દાણાના* સ્વરૂપે અલગ અલગ રીતે તેનો ગ્રોથ વધારવામાં આવે છે અને આવા *બેક્ટેરિયાનો* ઉપયોગ *જૈવિક ખેતી નિર્માણ* કરે છે અને *જૈવિક પાકના બજાર* ધીરે ધીરે હવે વિસ્તૃત થઈ રહ્યા છે રસાયણીક ખાતરના ઉત્પાદન અને જૈવિક ખાતરના ઉત્પાદનથી જે પાક તૈયાર થાય છે તેમાં *જૈવિક પાકના સારામાં* સારા ભાવ અત્યારે હાલ બજારમાં જોવા મળે છે.
સમજવા માટે *રાસાયણિક ખાતરના ઘઉં* લઈએ તો લગભગ 500 રૂપિયાની આસપાસના ભાવ હોય છે જ્યારે *સંપૂર્ણ જૈવિક ઘઉંનો* ભાવ લગભગ 1100 રૂપિયાની આસપાસ રહે છે.
છેલ્લે એટલું જરૂર કરીશ કે વિશ્વાસપાત્ર વ્યક્તિ પાસેથી અને અનુભવી ખેડૂત પાસેથી યોગ્ય જાણકારી લઈ બિયારણ, ખેતીની પદ્ધતિ અને સાથે સાથે સમયાંતરે યોગ્ય ખાતર અને પાણીનો કેવી રીતે વપરાશ કરવો તે જાણી યોગ્ય આયોજન કરીએ તો સારામાં સારો પાક અને સારામાં સારું વળતર એ આ *ભૂમિ પુત્રને* એટલે કે *ધરતી પુત્રને* મળી રહે છે..
જે. એન. પટેલ (જગત)
માણસ છે થોડો અતિરેક તો કરશે..
સાલસ છે સૌને લગીરેક તો નડશે...
મફતિયા વૃતિ તો ઘર કરી ગઈ છે..
બીજું મળે કે ના મળે ઈશ્વર તો જડશે..
કર્મોનું ગણિત પણ કોને આવડે છે..!
બાકી જે છે ચિત્રગુપ્ત ગુપ્ત તો ભરશે...
ઈશ્વરને આવવું હોય તો ભલે આવે..
શ્રદ્ધામાં જ હવે અંધશ્રદ્ધા તો ભળશે...
જગતની જવાબદારી ને કોણ લેશે..!
મારાથી જ મારામાં મારો હું તો મળશે...jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
અહંકાર ન જાગે એવો અંદરથી જગાડજે..
તારા જ તાલે ને તારી જ ચાલે ભગાડજે...
ભોગી રોગીને જોગી બનીને બેઠો માનવ..
સંસ્કૃતિના રક્ષણ કાજે રણસિંગા વગાડજે..
વળાંકે વળે ઢાળમાં ઢળે ને ચડાવવામાં પડે..
હણાઈ ગયેલા માનવના માનવ્યને જગાડજે...
નિસ્તેજ ને યંત્રવત્ બની રહી ગયું છે જીવન..
હૃદયથી હૃદયમાં બેઠેલા રામને હવે રમાડજે...
અવતાર થૈ અવતરણ કરવું જ રહ્યું તારે..
અંશ બનીને જગતને આજે કામે લગાડજે...jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
સ્નેહમિલન તો એક બહાનું હતું સ્નેહીજનોને મળવાનું..
જાણતો જ હતો મળ્યા પછી કોઈ ક્યાં ચાહે પાછા ફરવાનું...
ખુશીઓના ખાબોચિયા ક્યાંક મળતા અને આજે દરિયો ભર્યો..
વહેતી રહી લાગણીઓ સાથે લઈને ક્યાં કોઈ ભરવાનું..
એક એક ચહેરાને અનન્ય ઉત્સાહથી છલકતા જોયા છે..
હસતા ચહેરા એ છલકતી આંખે પાછા વળવાનું...
સમયને બાંધવો તો પણ ક્યાં કોઈની પાસે એવો રસ્સો હતો..
ટેકનોલોજીના માધ્યમથી ક્યાં ચૂક્યા છે કોઈ એને કેદ કરવાનું...
જગદીશનું જગત આજે ત્યાં જ અટવાયેલું છે સ્નેહમિલનમાં..
ઈશ્વર ચાહે વરસ ક્ષણમાં ચાલ્યું જાય ને થાય ફરી મળવાનું..jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
દેશ પરદેશ જઈને એ
નવસર્જન આજે કરતો
સૌને સાથે લઈને ચાલે..
હૈયે સૌના આનંદ ભરતો..
સાથે મળી થયું નવસર્જન..
રાષ્ટ્રને કર્યા સૌ એ વંદન..
ઉત્સવનું ત્રિવેણી સંગમ..
છાંટ્યું જાણે આજે ચંદન...
વિશ્વ વિક્રમનું સર્જન કર્યું...
આનંદ અશ્રુ આંખેથી સર્યુ...
ગુજરાતીનું ગૌરવ થઈને..
શબ્દોનો પૂજારી સરતો..
આનંદ આવ્યો આંગણે મારા..
શબ્દો સૌ સંતાયા સારા...
કર્ણાવતી પણ થઈ છે ઘેલી..
હૈએ આવી એના હેલી...
પ્રાચીન વારસો સૌને જણાવે..
ગુજરાતી સુગંધ સૌને મણાવે...
વૈદિક સંસ્કારોને વાવે...
જાણી જગતનો નાથ આવે...jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
એક અનુકંપા દિલમાં એવી જાગેલી..
હસતાં હસતાં જિંદગી એણે માગેલી...
રોજ સવારે નવા જોમ સાથે મળતી...
અચાનક નજર સામે જાણે ભાંગેલી...
એક ઉદાસીન ચહેરાની રેખા વાંચી..
કાણા ખીસ્સાની કિંમત પછી લાગેલી...
જે ક્ષણ માં એક જિંદગી ત્યાગી હતી
ત્યાંજ એક ઝીણી ક્ષણ મને વાગેલી...
દયા કરું દુઆ કરું કે પછી ડહાપણ..
જગતમાં જીવવાની ઝંખના જાગેલી...jn
જે. એન. પટેલ (જગત)
